Fundacja rodzinna w 2026 – sukcesja, opodatkowanie i nowe zasady uszczelniające
Fundacja rodzinna, dostępna w Polsce od 2023 roku, szybko stała się jednym z najważniejszych narzędzi planowania sukcesji i ochrony majątku firmowego. Rok 2026 przynosi jednak zmiany „uszczelniające”, które ograniczają wykorzystywanie fundacji do szybkiej optymalizacji. Poniżej wyjaśniamy, jak fundacja działa, ile realnie kosztuje podatkowo i co zmienia się od 2026 roku.
Jak działa fundacja rodzinna
Fundacja rodzinna to odrębna osoba prawna. Fundator wnosi do niej majątek (fundusz założycielski to co najmniej 100 000 zł), wskazuje beneficjentów i zasady wypłat, a bieżącym zarządzaniem zajmuje się zarząd. Fundacja jest co do zasady zwolniona z CIT od dochodów z dozwolonej działalności – między innymi z dywidend, odsetek, zbycia udziałów czy długoterminowego najmu mieszkaniowego. Podatek pojawia się dopiero na etapie wypłaty.
Podatki – kiedy i ile
Brak bieżącego CIT
Brak bieżącego CIT od dochodów z dozwolonej działalności – majątek może „pracować” wewnątrz fundacji bez opodatkowania na bieżąco.
15% CIT
15% CIT przy wypłacie świadczeń do beneficjentów oraz przy likwidacji fundacji.
- Zwolnienie z PIT dla najbliższej rodziny – beneficjenci z tzw. grupy zero (m.in. małżonek, dzieci, rodzice) nie płacą PIT od otrzymanych świadczeń.
- Sankcyjny CIT od działalności wykraczającej poza dozwolony zakres oraz od tzw. ukrytych zysków.
Co zmienia się od 2026 roku (uszczelnienie)
Nowelizacja nie likwiduje podstawowego mechanizmu, ale wprowadza istotne ograniczenia, których celem jest przywrócenie fundacji jej pierwotnej, sukcesyjnej roli:
- Lock-up 36 miesięcy – sprzedaż mienia wniesionego do fundacji (lub nabytego od podmiotu powiązanego) przed upływem 36 miesięcy pozbawia fundację zwolnienia i skutkuje 15% CIT. Neutralne podatkowo zbycie jest możliwe dopiero po tym okresie.
- Przepis przejściowy – nowe ograniczenia obejmują mienie wniesione lub nabyte po 31 sierpnia 2025 r.; majątek wniesiony wcześniej korzysta z dotychczasowych zasad.
- Najem krótkoterminowy i najem do podmiotów powiązanych – dochody z takiego najmu nie korzystają ze zwolnienia.
- Niespłacone pożyczki dla beneficjentów – traktowane jako ukryte zyski i opodatkowane stawką 15%.
- Exit tax – opodatkowanie niezrealizowanych zysków ogranicza wykorzystywanie fundacji do relokacji majątku za granicę.
Fundacja rodzinna po zmianach 2026 pozostaje bardzo atrakcyjnym narzędziem sukcesji, ale przestaje działać jako wehikuł do szybkiego, bezpodatkowego obrotu majątkiem. Kluczowe staje się rozdzielenie aktywów objętych lock-upem od nabytych rynkowo oraz przegląd polityki najmu.
Dla kogo fundacja rodzinna ma sens
Fundacja sprawdza się tam, gdzie chodzi o wieloletnie zarządzanie majątkiem firmowym i nieruchomościami oraz o uporządkowaną sukcesję między pokoleniami, bez rozdrobnienia własności. Warto jednak podejść do niej jako do narzędzia długoterminowego, a nie transakcyjnego. Jeśli rozważasz uporządkowanie struktury właścicielskiej, zestaw fundację z rozwiązaniami opisanymi w artykułach Struktura holdingowa w Polsce oraz Sprzedaż udziałów w spółce z o.o. a podatki .
Fundacja rodzinna a holding
Fundacja i struktura holdingowa nie wykluczają się – często się uzupełniają: holding porządkuje operacyjną część biznesu, a fundacja zabezpiecza sukcesję na najwyższym poziomie własności. Podobne mechanizmy dotyczą też wypłaty środków ze spółki oraz podatku CIT w spółce . Chcesz sprawdzić, czy fundacja rodzinna pasuje do Twojej sytuacji? Zapraszamy na konsultację doradczą .
Najczęściej zadawane pytania
o fundację rodzinną w 2026
Fundacja jest zwolniona z CIT od dozwolonej działalności, a 15% CIT pojawia się dopiero przy wypłacie świadczeń do beneficjentów lub przy likwidacji.
Beneficjenci z tzw. grupy zero (m.in. małżonek, dzieci, rodzice) są zwolnieni z PIT od świadczeń otrzymywanych z fundacji.
To okres, przed upływem którego sprzedaż mienia wniesionego do fundacji (lub nabytego od podmiotu powiązanego) pozbawia ją zwolnienia i skutkuje 15% CIT. Dotyczy majątku wniesionego po 31 sierpnia 2025 r.
Tak, jako narzędzie sukcesji i długoterminowego zarządzania majątkiem pozostaje atrakcyjna. Zmiany uderzają głównie w modele nastawione na szybki obrót aktywami.
Trzeba wnieść fundusz założycielski (min. 100 000 zł) oraz ponieść koszty aktu notarialnego i wpisu. Bieżące koszty zależą od skali i rodzaju majątku.
Holding porządkuje część operacyjną biznesu poprzez spółki zależne, a fundacja zabezpiecza sukcesję na poziomie własności. Często stosuje się je łącznie.